Frank Capra

Francesco Rosario ”Frank” Capra (18. vyesimáánu 1897 Bisacquino, Sisilia, Italia3. čohčâmáánu 1991 La Quinta, Kalifornia, Ovtâstumstaatah) lâi italialâš-ameriklâš stivrejeijee, čällee já pyevtitteijee.

Frank Capra 1930-lovvoost

EellimEdit

Frank Capra šoodâi vyesimáánust 1897 Bisacquinost, Sisiliast, Italiast. Sun lâi ohtâ katolilâš perruu čiččâmist päärnist.[1] Ive 1903 Capra peerâ vuolgij Amerikan tamppáin já läddejii New Yorkin. Mätki jotkui junáin Kalifornian, kost Capra stuorrâ viljâ jo aasâi. Tobbeen Capra algâttij škoovlâ čohčuv 1903. Ive 1909 sun jođeškuođij Los Angeles' Manual Arts High School. Suu peerâ irâttij finniđ suu joskâđ škoovlâ já älgiđ porgâđ pargoid, mutâ Capra ij halijdâm.[2] Ko sun valmâštui Manual Arts High Schoolist, sun joođhij California Institute of Technologyn luuhâđ kemiatekniik, já valmâštui tobbeen ive 1918. Sun máttááttij vuosmuu maailmsuáđi majemuu ive matematiik Ovtâstumstaatâi suátivievâst.[3]

KarrieerEdit

Veikkâ Caprast ij lamaš ollágin hárjánem elleekovesuárgán, sun finnij sanfransiscolâš teatter čaittâleijee pálkkááttiđ suu stivriđ uánihisfiilmâ ive 1922. Tast maŋa Capra vaaldij pargo San Fransisco elleekovestudiost já máttááškuođij elleekoverähtim porgâmáin vistig čyeppen, kamera-assistenttin, čällen já išestivrejeijen. Capra tuuđâi komediačällee pargon já forgâ sun šoodâi-uv komedian spesiaališuvvee stivrejeijen. Ko sun lâi porgâm Mack Sennetijn, Capra sirdui Columbia Picturesin, kost sust tuođâi šoodâi elleekoverähtee, kii maatij rähtiđ taggaar draama já komedia moid táváliih keččeeh puovtij tuođâi resonistiđ.

 
Frank Capra čuoppâmin suátivievâ elleekove nube maailmsuáđi ääigi.

Sust šoodâi täsni uccâ studio stivrejeijei kooskâst. Keččei mielâst suu elleekoveh lijjii teháliih já toh lijjii šievmielâ fiilmah moid tuođâi tarbâšij Stuorrâ lama viärráámui peeivij ääigi. Capra šoodâi-uv ohtân 1930-lovo pivnohumosijn elleekoverähtein.[4]

Capra finnij kyehti pyeremuu elleekove Oscar já kulmâ pyeremuu stivrejeijee Oscar suu elleekuuvijn It Happened One Night (1934), Mr. Deeds Goes to Town (1936), and You Can't Take It With You (1938).[5] Sun lii stivrim meid It's a Wonderful Life, mii almostui ive 1946, mutâ mast šoodâi Suomâst klassikko eskin ive 1973, ko tahhee vuoigâdvuođah Ovtâstumstaatâin nuuvâi já kanavah aalgij čäittiđ tom jyehi juovlâi ääigi.[6][7]

Fiktiivlij elleekuuvij lasseen sun lii stivrim nube maailmsuáđi ääigi dokumentijd, moid Ovtâstumstaatâi haldâttâs tiilái sust já moi ulmen lâi lasettiđ ameriklij toorjâ suátitooimâid. Sun raahtij ovdâmerkkân ohtsis čiččâm uássid Why We Fight dokumentrááiđu. Tain dokumentijn tuše kyehti, pyeremuu dokument Oscar vyeittee Prelude to War (1942) sehe Battle of Russia (1943; stivrim oovtâst Anatole Litvakijn), puovtij keččâđ elleekoveteatterijn suáđi ääigi.[8]

FilmografiaEdit

Taa lii Frank Capra filmografia[9]:

ElleekovehEdit


DokumentelleekovehEdit

KäldeehEdit

  1. Maria Elena De Las Carreras Kuntz The Catholic Vision of Frank Capra Crisis 20, no. 2 (kuovâmáánu 2002): 38-43. (eŋgâlâskielân)
  2. Frank Capra Biography IMDb (eŋgâlâskielân)
  3. Frank Capra Britannica (eŋgâlâskielân)
  4. Frank Capra Rotten Tomatoes (eŋgâlâskielân)
  5. The Frank Capra Collection The Reid Cinema Archives, Wesleyan University (eŋgâlâskielân)
  6. Ihmeellinen on elämä Yle Teema, 17.12.2014 (suomâkielân)
  7. Taas kaivetaan nenäliinat esiin – ”Ihmeellinen on elämä” on joulupäivän klassikko Päivän lehti, 24.12.2017 (suomâkielân)
  8. Frank Capra The 1940s Britannica (eŋgâlâskielân)
  9. Frank Capra IMDb (eŋgâlâskielân)