Ciälhástuvvâst láá säänih, moh láá čonnâšâm nubijdis čovgâsubbooht ko celkkuu eres säänih. Ciälhástuv saanijd ij pyevti sirdâččiđ celkkuu siste peic jis ciälhástuv eres säänih-uv sirdojeh fáárust.[1]

[Čepis kandâ] raahtij [mučis kuuvse]. (olmânáál)
[Mučis kuuvse] raahtij [čepis kandâ]. (olmânáál)
Čepis raahtij kandâ mučis kuuvse. (puástud)

Ovdâsääni já miäruseh mute

Ciälhástuvvâst ohtâ sääni lii ovdâsääni já ovdâsäänist pyehtih leđe miäruseh. Ovdâsääni lii ciälhástuv kuávdáš sääni: ovdâsääni puáhtá ovdâstiđ celkkuu ohtuu-uv, mut miäruseh iä.[1]

Kandâ raahtij kuuvse. (olmânáál)
Čepis raahtij mučis. (puástud)

Ciälhástuv miäruseh pyehtih leđe nubijdiskuin paldâlâs koskâvuođâst – tienuuvt kuábáš-uv lii čonnâšum ovdâsáánán mut iä nubijdis.[1]

Nuorâ, čepis kandâ raahtij kuuvse. [nuorâ kandâ] [čepis kandâ]
Nuorâ kandâ raahtij kuuvse.
Čepis kandâ raahtij kuuvse.

Miäruseh pyehtih leđe meid vuáládistum koskâvuođâst; tánávt ciälhástuv siste láá ohtâ teikkâ eenâb vuáládistum ciälhástuvah.[1]

Taan táálu kandâ raahtij kuuvse. [[taan táálu] kandâ] (olmânáál)
Taan kandâ raahtij kuuvse. (puástud)

Tondiet ko celkkust táálu lii jieš ovdâsääni ciälhástuvvâst [taan táálu], tom ij pyevti kyeđđiđ meddâl, peic jis siämmást ubâ ciälhástâh [taan táálu] kuáđđoo meddâl.[1]

Ovdâmeerhah ciälhástuvâin mute

Ciälhástuvah nomâttuvvojeh ovdâsäänis säniluoka mield.[1]

Substantivciälhástâh mute

- adjektiv + substantiv [puáris ákku], [táválâš peivi]
- pronomin + substantiv [taat laasâ], [motomeh kirjeh]
- genetivrááhtus [ulmuu eellim], [eeji kappeer]
- substantiv + substantiv [president Halonen]
- lohosääni + substantiv [ohtâ kaamuv], [oovtah saveheh], [kyevti kiirján]

Lohosäniciälhástâh mute

- lohosääni + substantiv [kyehti kammuu], [čiččâm kirjed]

Rááhtus [lohosääni + substantiv] lii motomin substantivciälhástâh, motomin lohosäniciälhástâh tađe mield, mii lohosaanijd tot lii já mon saajeest ciälhástâh lii.[1]

Adjektivciälhástâh mute

- adverb + adjektiv [uáli muččâd], [viehâ paarooh]

Pronominciälhástâh mute

- interrogativpronomin + substantiv [mii peeivijd], [kiäh kaandâid]

Pre- tâi postpositiociälhástâh mute

- prepositio + substantiv [ovdil eehid], [miätá lättee]
- substantiv + postpositio [oho keččin], [stoovli tyehin]

Verbâciälhástâh mute

- verbâ + substantiv [puurrâđ leeibi], [lijkkoo kuálán]
- verbâ + adverb [káččá korrâsávt]
- verbâ + verbâ [ááigum luuhâđ]

Táválávt ubâ ceelhâ lii ráhtášum fiinitveerbâ pirrâ, já tienuuvt eres celkkuujesâneh láá táválávt veerbâ miäruseh. Nuuvtpa verbâciälhástuv uásih pyehtih lihâdiđ viehâ rijjâ celkkuu siste.[1]

Käldeeh mute

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 Anarâškielâ ceelhâoppâ - Kuursâ luuhâmmaterial (PDF) / Marja-Liisa Olthuis, Henna Aikio, Petter Morottaja - Čujottum 24.11.2022